İlim Rehberi

İlim & Bilgi Rehberiniz

İnsan ve Kader

İnsan ve Kaderİnsan ve Kader

Kader Allah’ın ezelde ilmi ezelisi ile her şeyi bilmesi ve belli bir ölçüye göre taktir etmesidir. Allah kainatı belli bir ölçü ve nizam içerisinde yaratmıştır. Bu açıdan kadere iman denildiği zaman Allah’ın sonsuz ilim , irade ve kudretine iman demektir. Allah sonsuz ilmiyle bir şey var olmadan evvel onu bilmiş ve belli ölçüler içerisinde taktir etmiştir. Bu anlamda kader denildiği zaman Allah’ın sonsuz ve sınırsız ilmi akla gelir. "Yeryüzünde ve sizin başınıza gelen her hangi bir olay yoktur ki, biz onu yaratmadan önce o, kitapta bulunmasın. Doğrusu bunu bilmek Allah´a kolaydır." (Hadid/22),

Kader  yani Allah’ın ezeli ilmi ile gelecek olan her şeyi bilmesini, insan özgür iradesi ile nasıl birlikte yorumlayabiliriz?

Bazı mezhepler kaderi Allah’ın insanın yapacağı tüm davranışları önceden taktir ve sınırlanması şeklinde yorumlamışlardır. Onlara göre kader; bir trenin raylara mahkûm olduğu gibi, insan da kadere mahkumdur hiçbir özgür iradesi yoktur. Şeklinde yorumlamışlardır. Hal böyle olunca insanın imtihan edilmesinin bir anlamı kalmadığından yaptığı iyi ve kötü davranışlardan da sorumlu olmayacaktır. Böyle bir kimse günah işlediğinde kaderi suçlar. Fakat aynı kişi başkası kendisine karşı suç işlediğinde bizzat muhatabını suçlayarak çelişkisini ortaya koyar.

Yine başka bir kader anlayışı da Allah’ın her şeyi önceden bilmesini ve taktir etmesini reddetmiş her şeyi insanın iradesine yüklemiştir. Bu anlayışa göre insan kendi kaderinin belirleyicisidir. Oysaki insan kendi kaderinin belirleyicisi olsaydı kimse arzu etmediği olayları hayatından çıkarır ve her istediğini yapardı.

Oysaki Allah’ın ezeli ilmi ile her şeyi bilmesi insanın özgür iradesi ile davranışları seçmesine mani değildir. Mesela, kişi elini kaldırmak istediğinde kaldırır, yürümek isteyince yürür. İsteyen camiye isteyen kumarhaneye gider. Tercihlerinde bir egelleme ve zorlama ile karşılaşmaz. Zaten insanı sorumlu kılan tercih hakkını iyi veya kötü yönde kullanmasıdır. İnsan özgür iradesi ile tercih eder Allah ise insanın tercihine göre olayları yaratır. Burada sorumluluk ve mesuliyet insana aittir. Çünkü davranışlarının yönünü belirleyen ve tercih eden insandır. Kuran-ı Kerim’de “..Muhakkak ki, Biz ona hidâyet yolunu gösterdik, şimdi ister şükredici ve ister nankör olsun.”  (İnsan 3) buyrulmuştur.

 Yüksel UÇAR

www.ilimrehberi.com

 


 

Copyright © 2014
ilimrehberi.com. Her hakkı mahfuzdur.